Η Ορθοδοξία δέχεται την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό;

Ερώτηση που λάβαμε:

Ποια είναι η άποψη της εκκλησίας για την περίοδο της αναγέννησης και του διαφωτισμού ;

Πείτε μας τη γνώμη σας στα σχόλια παρακάτω!

Η απάντηση της ιστοσελίδας μας:

Για την Αναγέννηση: 

Η Αναγέννηση αποτελεί πνευματικό κίνημα της δυτικής Ευρώπης (όχι του βυζαντινού κόσμου και εν γένει του ορθόδοξου) κατά τον 15ο και 16ο αιώνα (1400-1600). Χαρακτηρίζεται από τη στροφή στα κλασικά (δηλ. ελληνορωμαϊκά) γράμματα και την επαναφορά της αρχαίας ελληνικής και ρωμαϊκής τέχνης. «Αναγεννήθηκε», λοιπόν, πνευματικά, πολιτιστικά, καλλιτεχνικά, λογοτεχνικά η δυτική Ευρώπη με την προβολή και την επικράτηση των αρχών ζωής, φιλοσοφίας, λογοτεχνίας, τέχνης της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Κέντρα αφετηρίας της: η κεντρική και βόρεια Ιταλία (κυρίως η Τοσκάνη με έδρα τη Φλωρεντία), καθώς και η Φλάνδρα (σημ. βόρειο Βέλγιο, σημαντικά κέντρα: Αμβέρσα, Γάνδη, Μπρυζ).

Βασικές αρχές του παραπάνω κινήματος ήταν ο ανθρωπισμός (ουμανισμός) με την αρχαία αντίληψη του όρου, ότι δηλαδή κέντρο ενδιαφέροντος του ανθρώπου είναι ο ίδιος ο άνθρωπος και ο κόσμος στον οποίο ζει, χωρίς να απορρίπτεται το θείο, ούτε η Εκκλησία. Ακόμα, η τάση εκκοσμίκευσης και εξανθρωπισμού (ιδίως στην τέχνη). Αναδείχθηκε η γνώση ως ύψιστο αγαθό και η φιλομάθεια για όλα τα επιστημονικά πεδία της εποχής. Οι επιστήμες προάχθηκαν -κατά τα μέτρα του δυνατού των τότε χρόνων- σε μεγάλο βαθμό.Τα μεσαιωνικά δυτικά στοιχεία (στην τέχνη, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, τη θεολογία, τις νοοτροπίες κλπ) μεταβλήθηκαν σημαντικά με την κυριαρχία των αρχαίων προτύπων, όμως δεν θεωρήθηκαν κατακριτέα και απορριπτέα, όπως αργότερα.

Η Αναγέννηση αποτελεί φυσική συνέχεια της ιστορικής πορείας της δυτικής Ευρώπης. Ο ορθολογισμός, ο εξανθρωπισμός και η εκκοσμίκευση είναι στοιχεία που ξεκινούν αμυδρά ήδη από τον 11ο αιώνα κ. εξ.σε όλα τα πεδία (θεολογία, φιλοσοφία, λογοτεχνία, τέχνη) και κορυφώθηκαν σε μία εξελικτική πορεία κατά την Αναγέννηση.

Τα επιτεύγματα της δυτικής Αναγέννησης (καλλιτεχνικά με κορυφαίους τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, Ραφαέλλο και Μιχαήλ-Άγγελο, γνωσιακά-επιστημονικά, φιλοσοφικά-στοχαστικά) άλλαξαν σημαντικότατα τη φυσιογνωμία της δυτικής Ευρώπης και, έμμεσα με την πάροδο των αιώνων, μεγάλο τμήμα του πλανήτη.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι ορθόδοξοι χριστιανοί χωρίς να απορρίπτουν τα παραπάνω κατορθώματα, δεν συμφωνούν και δεν μπορούν να ακολουθήσουν την εκκοσμίκευση και τον εξανθρωπισμό σε οποιοδήποτε επίπεδο, διότι δεν συνάδουν με το ορθόδοξο φρόνημα. Οι Δυτικοί πρόβαλλαν ως μέτρο και κριτήριο τον εγωιστή και υπερόπτη και όχι τον κατά Θεό ολοκληρωμένο άνθρωπο.

Για τον Διαφωτισμό: 

Ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός συνιστά, επίσης, πνευματικό και φιλοσοφικό κίνημα της Δυτικής Ευρώπης από τα τέλη του 17ου έως τα μέσα του 18ου αι, με επίκεντρο τη Γαλλία. Αποτελεί εξέλιξη και κορύφωση των αρχών της Αναγέννησης και απότοκο της θρησκευτικής πορείας της δυτικής Ευρώπης. Εξαιτίας των θρησκευτικών πολέμων μεταξύ ρωμαιοκαθολικών και προτεσταντών (οι πιο θανατηφόροι πόλεμοι στην ιστορία της Ευρώπης, μέσα 16ου-μέσα 17ου αι), με αποκορύφωμα τον Τριακονταετή πόλεμο (1618-1648), επικράτησε στους κύκλους των διανοουμένων (φιλοσόφων, επιστημόνων, λογοτεχνών) τρόμος, απογοήτευση και αποστροφή προς τη θρησκεία όπως αυτή εκφραζόταν στα δύο παραπάνω δόγματα και προς τη φονική μισαλλοδοξία που τα συνόδευε.

Ως συνέπεια, η ύπαρξη του Θεού αμφισβητήθηκε και στη συνέχεια απορρίφθηκε σε μεγάλο βαθμό (β΄ μισό 17ου αι: Baruch Spinoza, εμπειρικοί φιλόσοφοι με πρωτοπόρο τον John Lock). Επικράτησε ο απόλυτος ορθολογισμός και η εμπειρία των αισθήσεων, βάσει της αρχής ότι «ο κόσμος είναι αποκλειστικώς ανθρώπινο δημιούργημα», παράλληλα με την εκπληκτική ανάπτυξη των επιστημών (αστρονομίας, φυσικής, μαθηματικών κ.ά.), την παρατήρηση του φυσικού κόσμου και τις απαρχές της εφαρμοσμένης έρευνας. Γι’ αυτό ο 17ος αι. ονομάζεται «Αιώνας του Ρασιοναλισμού» (ορθολογισμού).

Ο 18ος αιώνας χαρακτηρίστηκε ως «Αιώνας των Φώτων» (SiècledesLumières), καθώς οι διανοούμενοι (φιλόσοφοι-στοχαστές, επιστήμονες, λογοτέχνες) πρόσφεραν το φως της γνώσης και νέες οπτικές θέασης του κόσμου. Μέσω της Λογικής (του Ορθού Λόγου) και της επιστημονικής-τεκμηριωμένης γνώσης (χωρίς δογματισμούς και αναπόδεικτες θέσεις) μελέτησαν τον άνθρωπο της εποχής τους, τα προβλήματα και την κοινωνία του, για να αναθεωρήσουν τα δεδομένα ζωής στη δυτική Ευρώπη και να τα μεταβάλλουν προς το καλύτερο. Κύριοι στόχοι τους: γνώση-ελευθερία-ευτυχία, δηλαδή η προσωπική και συλλογική πρόοδος.

Βασικές αρχές τους: ο ορθολογισμός, ο ανθρωποκεντρισμός, η ανάδειξη της γνώσης και της παιδείας σε ύψιστο αγαθό, ο εμπειρισμός (η ανάγκη άσκησης και εμπειρίας μέσω των αισθήσεων για την απόκτηση γνώσης, δηλαδή η σύνδεση γνώσης και υλικού κόσμου), η ανατροπή των παραδοσιακών απολυταρχικών πολιτικών σχημάτων και των κοινωνικών και άλλων διακρίσεων μεταξύ των ανθρώπων, ο αγνωστικισμός (η απόρριψη του θείου με τη μορφή του ρωμαιοκαθολικισμού και του προτεσταντισμού, η πίστη σε μία ακαθόριστη ανώτερη δύναμη).

Η προσφορά των Διαφωτιστών ήταν η καθιέρωση της ισότητας όλων των ανθρώπων ανεξάρτητα από κοινωνική ή τοπική καταγωγή, η κατοχύρωση της πολιτικής και προσωπικής ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η προβολή της δημοκρατίας ως του πιο φιλελεύθερου πολιτεύματος και η ανατροπή της απόλυτης μοναρχίας, η ισονομία,  η ελευθερία του λόγου, η ανάγκη για γνώση και κατ΄ επέκταση οργανωμένη εκπαίδευση και προσωπική παιδεία, η αναγωγή της επιστήμης (και της λογικής) σε προοδευτική δύναμη της ανθρώπινης κοινωνίας, η κατάργηση του δογματισμού, η ανάγκη αμφισβήτησης και διερώτησης για την αναζήτηση της αλήθειας και της γνώσης. Τα παραπάνω θεωρούνται αυτονόητα ή έστω επιδιωκόμενα για οποιοδήποτε σημερινό πολιτισμένο κράτος.

Ο Διαφωτισμός βρήκε αμέσως εφαρμογή στο β΄ μισό του 18ου αιώνα με την Αμερικανική (1776-1783) και τη Γαλλική Επανάσταση (1789) μέσω της αστικής τάξης. Η αμερικανική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (1789), όπως επίσης το αμερικανικό και το γαλλικό σύνταγμα συνιστούν τα πνευματικά αποτελέσματα της διαφωτιστικής δράσης.Η δυτική Ευρώπη άλλαξε αποφασιστικά και μαζί της και ο ρους της ιστορίας του κόσμου.

Οι Έλληνες διανοούμενοι της εποχής επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από το γαλλικό Διαφωτισμό είτε ζώντας, είτε σπουδάζοντας στη δυτική Ευρώπη. Έτσι, προέκυψε ο «Νεοελληνικός Διαφωτισμός» (1750-1820/30) με ονομαστούς κληρικούς (Ευγένιος Βούλγαρης, Άνθιμος Γαζής, Γρηγόριος Κωνσταντάς, Δανιήλ Φιλιππίδηςκ.ά.) και λαϊκούς (Ρήγας Βελεστινλής, Αδαμάντιος Κοραής, Ιώσηπος Μοισιόδαξ κ.ά.) φιλοσόφους, λογοτέχνες και επιστήμονες.

Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί οφείλουμε να αναγνωρίζουμε την προσφορά των δυτικών Διαφωτιστών στην πρόοδο της επιστήμης, την προαγωγή της γνώσης, τον σεβασμό της ελευθερίας και των χαρακτηριστικών κάθε ανθρώπου, την καθιέρωση φιλελεύθερων αρχών πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης, στοιχεία που επηρέασαν και την πορεία των Νεοελλήνων και του εθνικού μας κράτους. Ωστόσο υπήρξαν και σημαντικές αρνητικές επιδράσεις από στοιχεία που είναι αντίθετα με την Ορθόδοξη πίστη και την παράδοσή μας: ο αγνωστικισμός, ο αντικληρικαλισμός, ο απόλυτος ανθρωποκεντρισμός και η υπερβολική εμπιστοσύνη στις ανθρώπινες δυνάμεις και γνώσεις, η υπέρμετρη λογικοκρατία. Ο  άνθρωπος δεν είναι μόνο σκέψη. Είναι και αθάνατη ψυχή. Η μονομέρεια της λογικής τον έριξε στον παγερό ορθολογισμό και τον τυραννικό υλισμό. Κατά συνέπεια, χρειάζεται και ο φωτισμός της ψυχής, που φέρνει την απελευθέρωση από τις δυνάμεις του σκότους που την κρατούν δέσμια, για να φθάσει στον προορισμό του, δηλαδή στη θέωση.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestmail

8 σκέψεις στο “Η Ορθοδοξία δέχεται την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό;

  • 7 Ιουνίου 2017 στις 17:50
    Permalink

    Ο διαφωτισμός και η αναγέννηση δέχονται την ορθοδοξία;

    – Ο Αδαμάντιος Κοραής (ελλ. διαφ.) αποκάλεσε τον Άγιον Αθανάσιον τον Πάριον, «γελοίον» «έρημον»(1), «ταραχοποιόν και κακόν γερόντιον της Χίου» (2)

    – «Ο ορθολογισμός από την εποχή του Διαφωτισμού, που απορρίπτει τις υπέρ λόγον αλήθειες.»(3)

    – Ο διαφωτισμός και ο Ρουσώ ευθύνονται για το αυταρχικό πρότυπο σχολείου που επικράτησε για 2 αιώνες και στην Ελλάδα.»Να ξέρει μονάχα (το παιδί) πως είναι αδύναμο και πως είστε δυνατοί» … «αρνηθείτε μονάχα με αποστροφή»(4)

    – Η αναγεννησιακή τέχνη χρησιμοποιεί γυμνές αναπαραστάσεις. Στην δε εκκλησιαστική της μορφή δεν έχει αρκετή ιεροπρέπεια όπως η βυζαντινή.

    (1) Επιστολαί Αδαμαντίου Κοραή, τόμ. Β’, σελ. 314
    (2) Μ. Παπαϊωάννου, Η θρησκευτικότητα του Παπαδιαμάντη, Αθήναι 1948, σελ. 22
    (3) Θρησκευτικά Β’ Γενικού Λυκείου, Κεφ. 23
    (4) Η. Ρεράκη, Διδακτική των Θεολογικών μαθ. στο ελλ. σχολ., Κεφ. 1

    Απάντηση
  • 11 Ιουνίου 2017 στις 12:42
    Permalink

    Κανονικά, η Ορθοδοξία μας δεν πρέπει να δέχεται ούτε την αναγέννηση ούτε τον διαφωτισμό, γιατί δεν έχουν καθόλου ορθόδοξο υπόβαθρο τα ρεύματα αυτά κι επίσης, ούτε «αναγεννούν» ούτε «διαφωτίζουν» τους ανθρώπους, αλλά αντιθέτως, με περιττές φιλοσοφίες και στοχασμούς, τους παρασύρουν μακριά από την μία και μοναδική αλήθεια της ορθόδοξης πίστης μας!

    Απάντηση
  • 12 Ιουνίου 2017 στις 19:49
    Permalink

    Ενας από τους λόγους που οδήγησαν τους ‘Ελληνες στην επανάσταση κατά του Οθωμανικού Ζυγού ήταν η επίδραση του Διαφωτισμου και της Αναγέννησης από τη Δύση. ‘Ομως αυτές οι αντιλήψεις δεν συμβαδίζουν σε καμία περίπτωση με την Ορθόδοξη Αλήθεια, και είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από Διαφωτιστικές. Αυτοί που διέδωσαν αναγεννησιακες και διαφωτιστικες απόψεις στην Ελλάδα είχαν και άλλους σκοπούς που δεν γράφονται στα σχολικά βιβλια. Ειχαν σκοπους οπως την καταπατηση της Ορθοδοξης Παραδοσης και την αντικατάστασή της από δήθεν «επιστημονικές θεωρίες»(=συμφέροντα).Το θέμα δεν ειναι οτι η ο
    Ορθοδοξια δεν δεχεται την Αναγεννηση και το Διαφωτισμο, το θεμα ειναι οτι ο Διαφωτισμος δεν δεχεται την Ορθοδοξια…

    Η Ορθοδοξια ειχε μεγαλη επιδραση παντα ακομη και σημερα, δεν ασπαζοταν συμφεροντα, αυτος ηταν ο λογος που την χτυπουν και θα συνεχισουν να την χτυπουν

    Απάντηση
  • 13 Ιουνίου 2017 στις 09:01
    Permalink

    Η αναγέννηση χρονικά πόρρω απέχει από την Επανάσταση. Ο διαφωσιμός τι σχέση έχει; Επαναστάσεις γίνονταν και πριν συνέχεια. Αν συσχετίζεις τον διαφωτισμό με την γαλλική επανάσταση τότε ο Κολοκοτρώνης μας λέει πως «η επανάστασις η ειδική μας δέν ομοιάζει μέ» αυτήν.

    Απάντηση
  • 13 Ιουνίου 2017 στις 18:27
    Permalink

    1.Η Γαλλική Επανάσταση ξεκίνησε το 1789 και ελαβε τελος το 1799, οι Πρωτεργατες της Φιλικής Εταιρείας ξεκίνησαν να σχεδιαζουν την επανάσταση το 1814.Χρονολογικα δεν απεχει και πολυ…δεν εχει σχεση με την εναρξη του ενοπλου αγωνα αλλα με την εναρξη του επαναστατικου κινηματος που θα οργανωνε τον ενοπλο αγωνα. Επίσης η Φιλική Εταιρεία απευθυνθηκε πρωτα σε προσωπα του εξωτερικου με υψηλα αξιωματα (Καποδίστριας-Υψηλαντης) και μετα σε εκεινους που αναδειχθηκαν στα πεδια των μαχων(Κολοκοτρωνης). Οποτε εκεινοι που ξεκινησαν την επανασταση ειχαν επηρεαστει απο τη διαδοση των ιδεων της γαλλικης επαναστασης , επειδη στην Ευρωπη ειχαν διαδοθει καιρο.

    2.Οι Δυναμεις ειχαν συμφερον απο την ελληνικη επανασταση. Γι αυτο και εγιναν συμμαχοι της Ελλαδας σε πολλες μαχες

    3.Συμφωνω μαζι σου οτι η ελληνικη επανασταση διαφερει απο τη γαλλικη, αλλα στην πορεια, οχι τοσο στην αρχη διοτι οι ευνοϊκες προϋποθεσεις για το εργο της και ενα απο τα βασικοτερα αιτια που οδηγησαν σε αυτην(με βαση ιστορικες πηγες )ήταν και η γαλλικη επανασταση

    Απάντηση
  • 14 Ιουνίου 2017 στις 17:22
    Permalink

    Η αρχική ερώτηση δεν φαίνεται να ζητάει απάντηση στο τι γέννησε το 1821. Εν πάση περιπτώσει όμως το 1821 είναι εεθνικοαπελευθερωτική επανάσταση για πολλούς λόγους, αλλά θα αρκεσθόύμε σε ένα μόνο στοιχείο ΑΔΙΑΜΦΙΣΒΗΤΗΤΟ: βρέθηκαν 72 λάβαρα- σημαίες τού αγώνα. Και στα 72 το σύμβολο είναι ο ΣΤΑΥΡΟΣ. Ο λαός μας ξεσηκώθηκε και πολέμησε, γιατί οι Τούρκοι ήταν ΑΛΛΟΘΡΗΣΚΟΙ. Όλβιος όστις της ιστορίας έσχε μάθησιν!

    Απάντηση
  • 15 Ιουνίου 2017 στις 13:55
    Permalink

    Αγαπητοι φιλοι μου…διαβαζοντας ολες τις αποψεις , δεν υπαρχει καμια πλευρα με απολυτο δικιο ή και απολυτο αδικο, ειναι βεβαιο και φανερο οτι στηριζεστε σε Ιστορικες πηγες, οι οποιες ποικιλουν… Θελω να πω οτι δεν υπαρχει μια συγκεκριμενη αληθεια διοτι υπηρξαν παρα πολλοι που κατεγραψαν αιτια , θεωριες, κλπ για την επανασταση του ’21,.
    Οντως ενα απο τα αιτια που οδηγησε και τους Ελληνες σε Επανασταση ηταν και οι ιδεες της Γαλλικης Επαναστασης(για την ακριβεια παροτρυνση να αντισταθουν στον ισχυρο) αλλα οντως η Ελληνικη Επανασταση διαφερει κατα πολυ απο την Γαλλικη , εφοσον οι συνθηκες ειναι εντελως διαφορετικες…
    Προτεινω , να αφησουμε την ιστοσελιδα να απαντησει πανω στην ερωτηση που τεθηκε και να μην λαβουμε υποψη την Ελληνικη Επανασταση γιατι δεν ειναι τοσο εντος θεματος αλλα την Ορθοδοξια… με ολο το σεβασμο…

    Απάντηση
  • 26 Ιουνίου 2017 στις 08:07
    Permalink

    Δημοσιεύτηκε παραπάνω η απάντηση της ιστοσελίδας μας.

    Απάντηση
Διάβασε τους κανόνες σχολιασμού!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.